Aṅguttara Nikāya 4

20. Mahāvagga

195. Vappasutta

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapila­vatthus­miṃ nigrodhārāme. Atha kho vappo sakko nigaṇṭhasāvako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ­mahā­mog­gallā­naṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho vappaṃ sakkaṃ nigaṇ­ṭha­sāvakaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca: 

“Idhassa, vappa, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto avijjāvirāgā vijjuppādā. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti? “Passāmahaṃ, bhante, taṃ ṭhānaṃ. Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṃ kataṃ avi­pak­ka­vipākaṃ. Tatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti. Ayañceva kho pana āyasmato ­mahā­mog­gallā­nassa vappena sakkena nigaṇ­ṭha­sā­vakena saddhiṃ antarākathā vippakatā hoti.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ­mahā­mog­gallā­naṃ etadavoca: 

“Kāya nuttha, moggallāna, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti? “Idhāhaṃ, bhante, vappaṃ sakkaṃ nigaṇ­ṭha­sāvakaṃ etadavocaṃ: ‘idhassa, vappa, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto avijjāvirāgā vijjuppādā. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan’ti? Evaṃ vutte, bhante, vappo sakko nigaṇṭhasāvako maṃ etadavoca: ‘passāmahaṃ, bhante, taṃ ṭhānaṃ. Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṃ kataṃ avi­pak­ka­vipākaṃ. Tatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan’ti. Ayaṃ kho no, bhante, vappena sakkena nigaṇ­ṭha­sā­vakena saddhiṃ antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.

Atha kho bhagavā vappaṃ sakkaṃ nigaṇ­ṭha­sāvakaṃ etadavoca: “sace me tvaṃ, vappa, anuññeyyañceva anujāneyyāsi, paṭik­kosi­tab­bañca paṭikkoseyyāsi, yassa ca me bhāsitassa atthaṃ na jāneyyāsi mamevettha uttari paṭipuc­chey­yāsi: ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti, siyā no ettha kathāsallāpo”ti. “Anuñ­ñeyyañ­ce­vāhaṃ, bhante, bhagavato anujānissāmi, paṭik­kosi­tab­bañca paṭikkosissāmi, yassa cāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ na jānissāmi bhaga­van­taṃye­vet­tha uttari paṭi­pucchis­sāmi: ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Hotu no ettha kathāsallāpo”ti.

“Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye kāya­samāram­bha­pac­cayā uppajjanti āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā, kāyasamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti, sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti? “No hetaṃ, bhante”.

“Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye vacī­samāram­bha­pac­cayā uppajjanti āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā, vacīsamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti? “No hetaṃ, bhante”.

“Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye mano­samāram­bha­pac­cayā uppajjanti āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā, manosamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti? “No hetaṃ, bhante”.

“Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye avijjāpaccayā uppajjanti āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā, avijjāvirāgā vijjuppādā evaṃsa te āsavā ­vighā­ta­pari­ḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāyan”ti? “No hetaṃ, bhante”.

“Evaṃ sammā vimutta­cittassa kho, vappa, bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti. So cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. So kāya­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘kāya­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; jīvita­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘jīvita­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; ‘kāyassa bhedā uddhaṃ jīvita­pariyā­dānā idheva sabba­ve­dayi­tāni ana­bhinan­di­tāni sītī bhavissantī’ti pajānāti.

Seyyathāpi, vappa, thūṇaṃ paṭicca chāyā paññāyati. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya. So taṃ thūṇaṃ mūle chindeyya; mūle chinditvā palikhaṇeyya; palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīra­nāḷi­mattā­nipi. So taṃ thūṇaṃ khaṇ­ḍā­khaṇ­ḍikaṃ chindeyya. Khaṇ­ḍā­khaṇ­ḍikaṃ chetvā phāleyya. Phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya. Sakalikaṃ sakalikaṃ katvā vātātape visoseyya. Vātātape visosetvā agginā ḍaheyya. Agginā ḍahetvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evaṃ hissa, vappa, yā thūṇaṃ paṭicca chāyā sā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā.

Evamevaṃ kho, vappa, evaṃ sammā vimutta­cittassa bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti. So cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. So kāya­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘kāya­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; jīvita­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘jīvita­pariyan­tikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; ‘kāyassa bhedā uddhaṃ jīvita­pariyā­dānā idheva sabba­ve­dayi­tāni ana­bhinan­di­tāni sītī bhavissantī’ti pajānāti”.

Evaṃ vutte, vappo sakko nigaṇṭhasāvako bhagavantaṃ etadavoca: “seyyathāpi, bhante, puriso udayatthiko assapaṇiyaṃ poseyya. So udayañceva nādhigaccheyya, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī assa. Evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, udayatthiko bāle nigaṇṭhe payirupāsiṃ. Svāhaṃ udayañceva nādhigacchiṃ, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī ahosiṃ. Esāhaṃ, bhante, ajjatagge yo me bālesu nigaṇṭhesu pasādo taṃ mahāvāte vā ophuṇāmi nadiyā vā sīghasotāya pavāhemi. Abhikkantaṃ, bhante … pe … upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan”ti.

Pañcamaṃ.